خضراء ( xazr ' ) ص . ع . مونث اخضر . ج : خضر ( xozr ) . خضراء ( xazr ' ) ا . ع . آسمان . و سواد قوم و معظم ايشان . و تره‌هاى سبز مانند گندنا و جز آن . و فواكه مانند سيب و امر و دو جز آن . ج : خضراوات . و لشكر گران كه در آهن گرفته باشد خود را از سلاح . و دول سبز گشتهء از آب كشى . و كبوتران اهلى . و نام چند اسب . و نام قلعه‌اى و موضعى . و جزيرة خضراء : شهرى باندلس كه به آب محاط نيست . و جزيره‌اى بزرگ در بلاد زنگ . و فى الحديث : و اياكم و خضراء الدمن يعنى زن با جمال كه بيحاصل و بد نژاد باشد . مر . دمنة . خضرا مضرا ( xezran - mezran ) و ( xazeran - mazeran ) ا . ع . ذهب دمه خضرا مضرا : رفت خون او باطل . و اخذه خضرا مضرا : گرفت او را بدون ثمن . و گرفت او را تر و تازه . و هو لك خضرا مضرا : اى هنيئا مريئا . و كذلك خضرا مضرا فى الكل . خضراوات ( xazr v t ) ع . ج . خضراء . خضربة ( xazrebat ) م . ع . خضرب الماء خضربة : جنبيد آب و مضطرب گرديد . خضرة ( xozrat ) ا . ع . سبزه . يق : ارض كثيرة الخضرة . و سبزى . ج : خضر ( xozar ) و خضر ( xozr ) . و تيره رنگى اسب . و گندم گونى مردم . و نرمى و نازكى . خضرة ( xazerat ) ا . ع . واحد خضر يعنى يك ترهء سبز . و يك درخت كه در آخر گرما سبز شود و بار آورد . خضرة ( xazerat ) ص . ع . مؤنث خضر . خضرت ( xozrat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سبزى و رنگ سبز . خضرفة ( xazrafat ) م . ع . كلانسال شدن عجوز و زياد شدن پوست آن . يق : خضرفت العجوز . خضرم ( xezrem ) ا . ع . چاه بسيار آب . و درياى بزرگ بسيار آب . و هرچه بسيار باشد . و فراخ . و جواد و بسيار عطا . و مهتر بردبار . ج : خضارم و خضارمة و خضرمون و كل ذلك خاص بالرجال . خضرم ( xozarem ) ا . ع . بچهء سوسمار . و آب شيرين . و آبى كه نه شيرين باشد و نه تلخ . خضرمون ( xezremuna ) ع . ج . خضرم . خضرمى ( xezremiyy ) ا . ع . واحد خضارمة . مر . خضارمة . خضرية ( xozriyyat ) ا . ع . خرما بنى كه سبز باشد و خرماى نيكو بار آورد . خضريج ( xezrij ) ا . ع . پاليز خربزه‌زار و خيارزار و كدوزار . خضض ( xazaz ) ا . ع . طعامهاى رنگارنگ . و مهرهاى سپيد و خرد كه كودكان پوشند . خضع ( xoz ' ) ع . ج . اخضع . و ج . خضعاء . خضع ( xaza ' ) م . ع . خضع الرجل خضعا ( از باب سمع ) : راضى گرديد آن مرد بخوارى . و خضع الفرس و الظليم : گردن كج كرد آن اسب و آن شتر مرغ . خضع ( xozo ' ) ع . ج . خاضع . و ج . خضوع . خضعاء ( xaz ' ' ) ص . ع . مؤنث اخضغ . زن مطيع و فرمان بردار و راضى بخوارى . ج : خضغ ( xoz ' ) . خضعبة ( xaz'abat ) ص . ع . زن فربه . و زن درماندهء عاجز . خضعة ( xaza't ) ا . ع . آواز برخورد تازيانه . يق : سمعت للسياط خضعة و لليسوف بضعة . فالخضعة صوت وقع السياط و البضعة القطع . خضعة ( xoza'at ) ا . ع . آنكه با همه كسان فروتنى نمايد . و خرما بن رسته از هسته . و كسى كه غلبه كند مر همسران خود را . خضف ( xazf ) م . ع . خضف خضفا و خضافا . مر . خضاف . خضف ( xazaf ) ا . ع . ريزهء از خيار و كدو و خربزه و يا كلان از آنها . خضل ( xazl ) و ( xazal ) مرواريد و مرواريد صاف . و نوعى از مهره . خضل ( xazal ) م . ع . طراوت‌ناك گرديدن و تر شدن به آب ( و الفعل من سمع ) . خضل ( xazel ) ص . ع . طراوت‌ناك و تر و نازك . و شواء خضل : كباب تازه كه چيزى از آن مىچكد . خضلاف ( xezl f ) ا . ع . درخت مقل . خضلة ( xozollat ) ا و ص . ع . نعمت و سيرابى و رفاهيت . و زوجه . و كمان شيطان . و زن نرم و نازك اندام . و يوم خضلة : روز عيش و خوشحالى . خضلفة ( xazlafat ) ا . ع . سبكى بار خرما بن . خضم ( xazm ) م . ع . خائيدن . و خوردن . و خائيدن باقصاى دندانها . و خوردن بپرى دهان . و يا خاص است به خوردن چيزى تر مانند خيار و جز آن ( و الفعل من سمع و ضرب ) . و خضمه خضما ( از باب ضرب ) : بريد آن را . و خضم له من ماله : بخشيد او را از مال خود . و خضم بها اى بالاست يعنى تيز داد . خضم ( xazzam ) ا . ع . جماعت انبوه از